Güney Afrikalı yönetmen Jamie Uys’un yazıp yönettiği ve yapımcılığını üstlendiği 1980 yapımı o muhteşem film, Tanrılar Çıldırmış Olmalı’yı yıllar sonra tekrar izledim. İzlemediyseniz mutlaka izleyin, film gerçekten harika! Oyuncuların yerel halktan oluşu, hikâyesi hem çok güzel hem de çok komik.
Kalahari Çölü’nde, kimsenin bir mülkünün ve sahiplenme duygusunun olmadığı bir kabile yaşar. Kabilenin hiçbir kuralı ya da yasası yoktur; herkes birbirine çok bağlıdır. Kavga, dövüş ve entrikanın ne olduğunu bilmezler. Tanrılar her zaman halkın yararına şeyler gönderir, onlar da bununla yetinirler. Erkekler yiyecek toplar, kadınlar pişirir; akşamları ateş yakılır, yaşlılar masal anlatır, çoğu zaman da dans edip eğlenirler.
Günlerin adı yok, mübarek bir gün yok. Allah’ın her günü mübarek! Seneler yok, saat yok, fatura yok; üstünlük taslamak için daha çok kazanma hırsı yok. Koltuk kavgası yok, siyasi entrikalar yok; elektrik, internet, televizyon, telefon yok.
Yalnızca insan ve doğa var. Tanrılar, doğadaki her şeyi insana emanet etmiştir; bu yüzden sadece karınlarını doyuracak kadar yemek toplar veya avlanırlar. Doğaya son derece saygılılar…
30 yaşın altındakiler, “Yok böyle bir dünya!” diyecektir. Ama var dostlar. Var ve biz yaşadık. Onlarınki kadar olmasa da biz yaşadık…
Benim çocukluğumda bilinen günler sınırlıydı: Erkekler camiye gittiği için cuma bilinirdi. Domaniç’te pazar kurulduğu için açık pazar günü ve öncesinde hazırlık yapıldığı için kapalı pazar günü bilinirdi. Bir de kışın okullar açılınca elbette diğer günleri de öğrenmek zorunda kalıyorduk.
Yazlar, güzler, zemheriler bilinirdi bir de…
Ancak çocukluğumda köyümüzde elektrik yoktu. 1973’ün sonlarında geldi ama tadını çıkaramadan Kıbrıs Barış Harekâtı başladı. Sokak lambaları kapatıldı, “Elektrikleri geceleri fazla yakmayın.” uyarısı yapıldı. Otomobili belki de yılda sadece bir iki defa görürdük.
Ama biz otomobilsiz, elektriksiz, internetsiz, telefonsuz, televizyonsuz, teypsiz yıllarca yaşadık.
Her evde yer sofrasında tarhana, afat hoşafı (armut hoşafı), bir de kurbanlarda et olurdu. Kışın tavşan tiridi ya da tavuk tiridi de pişerdi ama bunlar özel durumlarda veya ağır misafir geldiğinde sofraya gelirdi. Hepimiz eşittik. İmam da, muhtar da, korucu da köylü ne verirse onunla görevini yapardı.
Bizim çocukluğumuzda sigara yasağı yoktu; Asaköy’de lokantalarda bile rakı, bira satılırdı. Kurallar yoktu, yasaklar yoktu, faturalar yoktu, hırs yoktu, entrika yoktu.
Sorduk ya yazının başında, “Yasaksız, faturasız bir dünya var mıdır?” diye.
Vardı dostlar, vardı! Biz 50 yaşın üstündekiler, o yasaksız, faturasız dünyada yaşadık ve inanın, o günler çok daha güzeldi!