DOMANİÇ’İN ÇOBAN ÇAMI

Literatürde “Pinus Nigra Şeneriana” olarak geçen, Domaniç halkı arasında “Topkaraçam” veya “Çoban Çamı” isimli çam türü Domaniç’in en önemli değeridir. Bu çam türünün dünyada koru olarak bulunduğu tek bölge Domaniç’tir. Anadolu Karaçamı’nın endemik bir varyetesi olup, estetik açıdan en dekoratif tür olarak önemli biyolojik zenginliklerimizdendir.
Bilim insanlarının dikkatini çeken ve dünyada bir başka örneği olmayan bu çam türü, Türkiye’de sadece Domaniç’te koru olarak mevcuttur. Çokköy ve Aksu köylerinde (Küçükköy-Karaköy sınırları içinde de kısmen küçük kümeler halinde) bulunmaktadır. Bu çam türü Domaniç Orman İşletme Müdürlüğü tarafından 2008 tarihinde koruma altına alındı ve yaklaşık 28 hektarlık alan koruya dönüştürüldü. Rehabilitasyon çalışmasıyla bu çam türünü meydana çıkarıldı, istenmeyen türleri uzaklaştırıldı.
Koruluk alan dikenli tellerle çevrilerek yaklaşık 250 civarında olan bu çam türünün doğal olarak yayılması ve yeni fidanlara alan açması sağlandı. 4-5 yılda az sayıda tohum vermekle (çok yavaş büyümekle) birlikte, plato yüzeyi 750-800 metre yükseltili koruluk alandaki bu çam türü çoğalmaktadır.
Çoban Çamının küreye benzer, oval ve yuvarlak bir yapısı vardır. Dallanma toprak seviyesinden itibaren dipten dallanan, çok gövdeli bir forma sahiptir.17 metreye kadar boylanabilen, ibreleri fırçamsı ve kısa, küçük kozalaklı, rozet şeklinde ve yeşilin en güzel koyu tonundadır. Park ve bahçe özelliği fazla olduğu için ormancılıkta odunsu bir özelliği yoktur. Kerestesi değerli değildir. Dallarının ince olmasından dolayı ekonomik değeri yoktur. Ama genelde çalı formunda görüldüğü için bu ağaçlara bazı vatandaşlar tarafından müdahaleler olabilmektedir. Bu yüzden bu çam türünün kesinlikle korunması gerekmektedir.
Doğal bir laboratuvar alanı özelliği taşıyan koruluk alanda bulunan Çoban Çamının biyolojik sırları henüz çözlememiştir.Bilim insanları hala araştırmalarına devam etmektedirler.
Domaniç’teki halk efsanelerine göre; bu çam türünü Domaniç’in manevi erenlerinden derviş Çoban Dede (Murat Dede) aşılamıştır. Çoban Dede ilgili ileride köşemizde daha detaylı bilgi vereceğiz.