DOMANİÇ’İN DAĞ ALASI

Domaniç hem tür, hem genetik hem de ekosistem ve habitat özellikleri açısından zengin bir biyolojik çeşitliliğe sahiptir. Domaniç’e özgü endemik bir tür olan Domaniç’in incisi ve dağ alası olarak bilinen kırmızı benekli alabalıklar, bu zengin biyolojik çeşitliliğinin en önemli örneğidir. Domaniç için en önemli bir değerdir.
Kırmızı benekli alabalıklar yani dağ alası Domaniç’in özellikle Sefaköy, Yeşilköy, Kozluca, Ortaca ve bu yerleşimlerin kuzeyine doğru uzanan yüksek rakımlı dağ silsilesinin dere ve çaylarında bulunmaktadır. Kırmızı benekli alabalıklar içme suyu kalitesindeki orman içi soğuk sularda yaşar. Kasım-Aralık aylarında yumurtlarlar ve kaynağa yakın yerlerdeki ince kum ve çakıllar üzerine açtıkları yuvalara yumurtalarını bırakırlar. Kırmızı benekli alabalıklar dere ve çayların kaynak kısmına doğru göç edip orada yumurtlarlar. Canlı ağırlığının beşte biri kadar yumurta taşır ve ortalama 1900 adet yumurta bırakırlar. Etçil bir balıktırlar. Sularda bulunan böcek, örümcek, sinek ve diğer balıkların yumurtalarıyla beslenmektedirler. Kırmızı benekli alabalığın vücudu mekik şeklinde ve yanlardan hafif basıktır. Yan tarafında ve sırt bölgesinde bulunan kırmızı benekler nedeniyle bu adı almıştır. Doğu Karadeniz, Doğu Anadolu, Marmara Bölgesi ve Abant Gölü gibi ülkemizin farklı bölgelerinde 6 türü bulunmaktadır.
Nesli tükenme tehlikesiyle karşı karşıya olan kırmızı benekli alabalıklar yok olma tehlikesi yaşıyor. Bu balığın neslinin tükenmesinde sorumsuz kontrolsüz bilinçsiz aşırı avcılık büyük bir etken. Dolayısıyla sayıları günden güne azalıyor. Halbuki avlanması yıl boyu yasak. Alabalığın şifa olarak görülmesi gibi yanlış inanışlar, aşırı avcılığı tetiklemektedir. Kolluk kuvvetleri ve İlçe Tarım bu konuda denetimlerini arttırmalıdır. Ayrıca alabalığın kendisi şifa kaynağı değildir. Özel olarak hiçbir alabalığın bir hastalığa doğrudan bir ilaç gibi şifa kaynağı gibi görülmesi, doğru bir yaklaşım değildir. Sadece bel ağrıları, kırık, çıkık, kanser, romatizma, damar sertliği ve ülser gibi çeşitli mide hastalıklarına iyi geldiği düşünülüyor.

Balıkçılık ve Su Ürünleri Şube Müdürlüğü ve Dumlupınar Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Biyoloji/Su Ürünleri bölümü, işbirliğiyle Domaniç ormaniçi derelerde yaşayan kırmızı benekli alabalıkların popülasyonunu arttırmak kontrollü bir sirkülasyon sağlamak amacıyla çalışmalar başlatmaları ve kurumsal olarak katkı vermeleri gerekiyor. Kırmızı benekli alabalık türünün devam ettirilmesi ve takip edilmesi için Domaniç’teki doğal kırmızı benekli alabalıkların doğal ortamlardaki davranış, dereler boyunca yapacakları göç mesafeleri, büyüme, yumurta üretip üretmeyecekleri, üretirlerse miktarı ve büyüklüğü, doğal renklenmeye geçip geçmedikleri, adaptasyon konularında bilimsel veri toplamak ve sonuçları geleceğe yönelik yeni projeksiyonlar amaçlanmalıdır. Hatta suni ortamda yetiştirilmesi imkansız denilen kırmızı benekli doğal alabalıkları Sapanca’da yürüttüğü bir proje ile yetiştiren İstanbul Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi Sapanca Su Ürünleri Meslek Yüksek Okulu’nun yaptığı gibi Domaniç’in kırmızı benekli alabağı ile ilgili de bir proje yapılabilir.

Hepimiz elbirliğiyle sahip olduğumuz bu değerlerin kıymetini bilmeli ve bu değerlerin gelecek nesillere aktarılması sorumluluğunu taşımalıyız.