DOMANİÇ’TE OSMANLI DÖNEMİ YAYLALARI

Yaylacılık faaliyetlerinin Türk tarihinde ve yerleşme kültüründe özel bir yeri vardır. Türklerin tarih boyunca pek çok devlet kurması, farklı güzergahlarda binlerce yıl süren büyük göçler yaşaması, çeşitli coğrafyalarda varlıkları boyunca kırsal yaşam birlikleri içerisinde yayla yerleşmelerine her zaman yer vermiş olmaları yaylacılık faaliyetini özel kılmaktadır. Yaylacılık ve yayla hayatı, Türkler için Orta Asya’dan günümüze kadar süregelen sadece bir yaşam tarzı değil, aynı zamanda Türk kültürünün yapı taşlarının oluşmasında ve şekillenmesinde en önemli etkenlerdendir. Orta Asya’nın yüksek ve yaylak düzlüklerinde yaşayan çeşitli Türk kavimleri tarih öncesi devirlerden bu yana her zaman yaylacılık faaliyetleri ile uğraşmışlardır. Bu yaylacılık faaliyetleri sırasında at ve diğer hayvanları evcilleştirmişlerdir. Konar-göçer hayat tarzından yerleşik hayat tarzına geçen Türkler yerleşik hayat şartlarında bile her zaman yaylaları kendilerine yurt edinmişlerdir.

Kayıhanlılar, Ankara-Haymana’da yaylak-kışlak halinde yaşarken, Selçuklu Devleti’nin kuzeybatı uç sınırında Selçuklu saflarında yer alarak Bizans’a karşı gaza ve fütuhat faaliyetlerinde yer aldılar. Sultan 1.Alaaddin Keykubat, gaza ve fütuhat hizmetlerinden dolayı Kayıhanlılara Söğüt’ü kışlak Domaniç’i yaylak olmak üzere dirlik/ikta olarak verdi. Kayıhanlılar, ilk zamanlar yani 1230-1288 yılları arasında yaylak-kışlak halinde Domaniç-Söğüt’e gidip geliyorlardı. Fetihler gerçekleştikçe yani Karacahisar, İnegöl, Bilecik, Bursa fethedilirken oralara yerleşenlere karşılık Domaniç’te kalan bazı Yörük Türkmen haneler Domaniç’teki eski Bizans-Roma yerleşimlerinde köy kurdu, bazı haneler de yaylak-kışlak hayatına devam etti. İlk yerleşilen köyler: Hisarköy, Çokköy, Seydikıranı, Kozluca, Aygırlar, Bozbelen1, Bükerler, Göçebe, Çukurca, Ilıcaksu1, Hasanoğlu/Küçükköy, Akbaş/Fıranlar, Çarşanba1, Peşemit, Rumpaşa/Domur, Tekfurçatı/Durabey, Sovıcak, Alpagut/Muratlı, Beğe/Beğecik, Aksu/Karaköy, Bican/Böçen, Tırhas, Berçin, Sünlük/Karamanlar(Küçük Sarıot), Saruhanlar, Güneyseyid/Güney, Sarıot, Ömerler bildiğimiz köyleri oluşturur. Ama bugün yerleşimlerini bilemediğimiz Akyar, Yemişen, Danişmentli, Alınviran, Hisarbeği, Aslıbeği, Alakilise/Yenice, Akçakilise, Tomalu/Tavluoğlu, Kasım, Bozbelen2, Karaoğlan, Bozcasu, Dere, Sarular, Bozyaka/Büyük Furanlar, Kızılkilise, Çarşanba2, Küçük Bükerler, Ilıcaksu2, Gümrancık gibi köyler de ilk yerleşim yerleriydi.

Domaniç’te yerleşik hayatı tercih etmeyen Yörük Türkmen obaları ise yayla olarak Ahlatlu alanı, Akçakilise, Aslıdoğan, Bakırlık, Böğürtlencik, Büyükiçme, Çatakaluç, Çardak alanı, Çayurluözü, Demürlice alanı, Deresorkun, Dümbüldeyik, Erikli, Fınducak, Göferoluğu, Gölcük alanı, Gökçebel, Güğümlü, İncik, İkizoluğu, İtyurdu, Kapaklu, Karacakaya, Kaşaluç, Kıransorkun, Kıranyurt, Kirişli, Köpekli, Küçükaçma, Sakari, Seydikuzu, Taşavdanı, Tekfurbeleni, Tilkilik, Uzunçayır, Yarımca, Ağılkaya, Kenaroluğu, Gelin alanı, Çayırlı gibi yaylaları kullanmışlardır.