DOMANİÇ’TE KESİKBAŞ ALİ BABA DESTANI

İznik Bizans İmparatoru III.İoannes Vatatzes ile Sultan I.Alaaddin Keykubat arasındaki kesin bir sonuca ulaşmayan dokuz yıl boyunca aralıksız süren savaşlar (1222-1231), Moğol ordusunun Selçuklu toprağı Sivas’a kadar akını üzerine bir barış antlaşmasıyla sonuçlanmıştır. 1231 yıllarında bu antlaşmaya müteakip I.Alaaddin Keykubat, büyük hizmetlerinden dolayı Domaniç’i Kayı boyuna yurt olarak vermiştir. Kayı boyunun Domaniç’e yerleşme sürecinde çevrede yaşayan Bizans’lıların özellikle Angelakoma (İnegöl) tarafından Domaniç’e saldırıları olmuş büyüklü küçüklü çarpışmalar yaşanmıştır. Bu savaşlardan biri Saruhanlar köyü arazisinde gerçekleşmiştir. Ertuğrul Gazi’nin alplerinden birisi olan Ali Baba, bu savaşta cengaverliği ile meşhur olmuştur. Ali Baba, savaşlarda kılıçtan ziyade balta (teber) kullanan bir alptir. Baltalı bir alptir. Teber farsça bir kelime olup Türkçesi baltadır. Özellikle son zaman tarihi Osmanlı aksiyon filmlerinde de kullanılmaktadır. Bu balta, sapı uzun keskisi ayça (hilal) biçiminde, küçük ve hafif kesici bir silahtır. Saruhanlar köyü arazisinde gerçekleşen savaşta Ali Baba yine meşhur baltası ve kılıcı ile savaşırken arkadan gelen iki Bizanslı askerin kılıç darbeleri ile başı kesilir. Ali Baba’nın başı gövdesinden ayrılarak yere düşer. Ali Baba, başını yerden alıp koltuğuna kıstırarak dimdik bir vaziyette düşmanla savaşmaya devam eder. Bizanslı askerlerin şaşkın bakışları arasında kelle koltukta başsız olarak savaşır. Savaşı Kayıhanlılar kazanır. Ali Baba, başı koltuğunda şu an mezarının olduğu Dededüzü’ne çıkar. Olduğu yere yıkılır ve ruhunu Allah’a teslim ederek şehit olur. Ali Baba’nın sırrı ortaya çıkmıştır. Ali Baba’nın kullandığı baltalardan birisi günümüze kadar ulaşmıştır. Fakat bu balta günlük işlerinde kullandığı balta olduğu tahmin edilmektedir. Buna rağmen bu baltanın savaş zamanlarında belirli bir süreliğine kaybolduğu ve savaş bitiminde tekrar geri geldiği rivayet edilmektedir. Mezarı bugün Saruhanlar köyünün kuzeyinde Dededüzü mevkiinde ardıç ağaçlarının içinde yer alır. Ali Baba’nın mezarının uzunluğu dört metredir. Mezar ile Ahmet Birol ve ailesi ilgilenmektedir. Köyden toplanan yardımlar ile hayır aşı yapılmakta, anma töreni düzenlenmektedir. Askere gidecek olan gençler Ali Baba’nın mezarını ziyaret ederek dua ile himmet isterler.
Ali Baba’nın şehadeti ile ilgili bir değerlendirme/bize verilen mesaj:
Başı kesilen Ali Baba’nın koltuk altına aldığı baş, gönül ile aynı hizada kalır ki, bu bize aklın ve kalbin birliğini ifade eden “akleden kalp” kavramını çağrıştırır. Vatan ve Allah aşkıyla yanan canların kesik başına rağmen verdiği mücadele, aşkla olgunlaşan gönülde Hakk’ın tecelli etmesidir. Ruhun saflaşarak yoğunlaştığı Allah aşkının heyecanı, onu güçlü kılmakta ve ne kadar imkansız olursa olsun düşmana karşı harekete geçirerek başının gövdesinden ayrılmasına rağmen savaşmasını sağlamaktadır. Düşman askerlerine kesikbaşıyla kafa tutan Ali Baba’nın, sessizliğin dilinde çözümlenen meydan okuyuşudur. Sözün sustuğu, bilek gücü, akıl, cesaret ve kahramanlığın konuştuğu bu mahşer gününde, başı yerden kaldırarak savaşma, ne olursa olsun baş eğmeyecek bir milletin haykırışıdır. Kesilen başa aldırmadan, başı yerden kaldırarak savaşmaya devam etme, hiçbir şeyin kişiyi yolundan ayıramayacağını, isyanının büyüklüğünü, istikrarının gücünü gösterir. Ali Baba savaşırken adeta ölüme koşmuş, asla geri dönmeyi düşünmemiştir. Kesik başın verdiği mücadele, esaret zincirinin insanı her gün bin defa öldürmektense son nefesine kadar mücadele ederek özgürlüğe kavuşmanın önemini bilinçlere yerleştirmek istemektedir. Aklın simgesi olan Kesikbaş’ın yardımıyla zaferin kazanılması, aslında bilgiyle aydınlanan aklın zaferidir. Başı yerden kaldırma, değerlerine bağlı, erdemli, ahlaklı bireyler olmanın ve yetiştirmenin önemini, kararlar verirken aklın ve bilincin birlikteliğinden ayrılmama mesajlarını içerir. Son söz; Tarih boyunca atalarımızın vermiş olduğu mücadele ile kazandığımız bu kutsal topraklar, efsanelerin dilinde can bulmakta, yaşadığımız vatanın taşını, toprağını, dağını canlı kılmaktadır.