HAYME ANA’NIN GERÇEK ADI

Osmanlı Türkçesinde Hayme ismi “otağ/çadır” anlamındadır. Ayrıca “çadır/otağ” kelimesi “devlet” anlamına da gelmektedir. Bundan dolayı Hayme Ana’ya “Devlet Ana” da denilmektedir.

Ayrıca Hayme Ana ismi; çadır anası, çadırın direği anlamlarında da kullanılır. Domaniçli yazar Bahadır Türkmenoğlu’nun bir tespitine göre; Kayı Boyu Karakeçili Yörüklerinin inanışında iki âlem vardır. Birincisi ilahi âlem, ikincisi ise kendi aileleri ile yaşadıkları dünyaları olan çadırlarıdır. Onlar için çadır, küçük bir dünyadır. Yani hayatlarında en önemli rol oynayan unsur çadırdır. Kayı Boyu Karakeçili Yörükleri gökyüzünü/gök kubbeyi yeryüzüne gerilmiş bir çadır, çadırın direğini de gök direğine benzetmişlerdir.

Astral mitolojik Kayı Boyu Karakeçili tasavvurunda göğün/gök kubbenin direği olarak da kutup yıldızını (demirkazık/altunkazık) düşünmüşlerdir. Kutup yıldızı rehber yıldız olarak yani karanlığı aydınlatan, bilinmezlikleri gideren, doğru yolu bulduran, yanıltmayan bir rehber olarak bilinir.

Muhtemelen Hayme Ana, Kayı boyuna rehberlik ettiği için bu ünvanı/lakabı almıştır. Bilindiği gibi devlet çadırının direği Hayme Ana, eşi Gündüz Alp’in Ankara’da (veya Caber’de) vefat etmesi üzerine aşiretin idaresini ele alarak bir kutup yıldızı gibi rehberlik edip selametle Domaniç’e ulaştırmıştır.

Hayme isminin bir unvan olduğu tahmin edilmektedir. Kayı Boyu Karakeçili halk kültüründe aile büyüklerinin ismini koyma âdeti vardır.

Amaç, büyüklerin ismini yaşatmak, onları unutmamaktır.

Bu âdet halen günümüzde de devam etmektedir.

Ertuğrul Gazi, annesinin ismini yaşatmak için torunlarına onun ismini vermiş olabilir.

Tarihî kayıtlara bakıldığında Osmanlı’nın kuruluş devrinde Osman Gazi’nin “Fatma” isminde kızı, ağabeyi Saru Batu Savcı Bey’in yine “Fatma” isminde torunu, “Hatice” isminde bir kızı vardır.

Ayrıca Orhan Gazi’nin ve Yıldırım Bayezit’in kızlarının ismi de “Fatma”dır. Çelebi I. Mehmet’in bilinen dokuz kızından altısının ismiyle ilgili kayıt olamamakla birlikte bunların arasında “Hatice” ve “Fatma” isminde kızları olabilir.

II. Murat’ın “Fatma” ve Hatice” isminde kızları vardır. Osmanlı Devleti’nin yükselme devrinde de aynı isimlere rastlanmaktadır.

II. Bayezit’in “Fatma” isminde kızı, Yavuz Sultan Selim’in “Fatma” ve “Hatice” isminde kızları, Kanuni Sultan Süleyman’ın “Fatma” isimli kızı vardır.
Osmanlı arşivlerinde bu konuda bir belge olmadığı için kesin bir sonuca varmak mümkün değildir.

Hayme Ana’nın gerçek ismi konusunda “Fatma” ve “Hatice” isimleri ihtimal dahilindedir.