İsmiyle müsemma olan Domaniç

Yer adları, insanların doğayı tasvir ederek doğayla ilgili işlerinde birbirleriyle olan iletişimlerini geliştirme ve hayatlarını kolaylaştırma ihtiyacından doğmuştur.

Yer adlarının veriliş şekli, geçirmiş olduğu değişimler farklı olsa da kısa bir adres niteliği taşır.

Yer adları rastgele, sıradan verilmiş isimler değildir.

Türkiye’de yerleşim yerlerine; yer şekilleri, topoğrafya, klimatolojik ile ilgili fiziki coğrafya kaynaklı yer adları, su, rüzgar, toprak, yön, bitki, kayaçlar, hayvan (saygın totem), Oğuz boyları (cemaat/oymak), eski-yeni, mistik-dini, kültürel-tarih (yerleşme anındaki bir hadiseye uygun), kişi adı (bir kahraman-kumandan-Horasan ereni), eski yerleşme yeri (Orta Asya-Türkistan’daki bir yerleşim yerinin aynısı), geçici yerleşme yeri, yollarla ve zamanla ilgili beşeri ve ekonomik coğrafya kaynaklı yer adları verilmektedir.

Domaniç’e ad verilmesinde hangi etmenlerin esin kaynağı olduğuna dair araştırma ve değerlendirmeler yapılmıştır.

Yapılan araştırmalar ve değerlendirmelerde, “Domaniç” kelimesi esaslı olarak “fiziki coğrafya” grubuna girmektedir.

“Domaniç” adı fiziki coğrafya kaynaklı yer adları grubuna girmektedir.

Deyim yerindeyse ismiyle müsemma bir ilçedir.

Yani ismin anlamıyla durumu arasında uyum olan, fiziki yapısıyla adı örtüşen bir ilçedir.

Domaniç yüzey şekilleri bakımından engebeli bir yapıya sahiptir.

Sıradağlar ve tepelerin çokluğu dikkat çekmektedir.

Domaniç’e ad verilmesi ile ilgili iki iddia vardır. Birisi yine fiziki coğrafya ile ilgili olarak tarihi bir rivayettir.

Rivayete göre; Osmanlı Devleti’nin çekirdeğini oluşturan Kayıhanlılar Domaniç’e ilk olarak geldiklerinde, Domaniç’i yoğun bir sis kaplamış vaziyette görürler ve yurt olarak yerleşecekleri bu yöreye sisli dumanlı yer anlamına gelen “Duman-içi” ismini verirler.

Bu kelime zamanla değişerek “Domaniç” olur. Domaniç isminin nereden geldiğine dair diğer bir iddia ise; öz be öz Türkçe olan “Tomalıç (Domalıç)” kelimesinden ismini almasıdır. Tomalıç kelimesi; tümseklik, yumru, kambur, yokuş anlamlarına gelmektedir.

Domaniç’in engebeli arazisine uygun bir isimdir. Yani Domaniç ismiyle müsemma bir ilçedir.

Bir de Domaniçli yerel tarih kültür araştırmacılarının kabul etmediği bir iddia vardır.

İddianın sahibi ise Avusturyalı tarihçi Joseph Von Hammer Purgstall’dır.

1835’te yazdığı Osmanlı İmparatorluğu Tarihi kitabında Domaniç’te yer alan eski bir Roma şehri olan “Temnos” tan aldığını iddia etmiştir.

Hammer, bu kitabında hiçbir kaynak belirtmemiştir.

Ondan başka da bu iddiada bulunan olmamıştır. Ayrıca Roma İmparatorluğu’nun Batı Anadolu’daki 12 Aiolis önemli kentinden biri olan “Temnos” şehri, İzmir-Menemen’e bağlı Görece köyündedir.

Domaniç ile hiç ilgisi bulunmamaktadır.

Domaniç isminin Türklerden önce yaşamış medeniyetlerden alınarak evrildiğine dair bu zamana kadar ortaya çıkmış hiçbir kitabe, belge, bilgi yoktur.