HAYME ANA’NIN GERÇEK ADI NEYDİ?

277

Domaniç’te faaliyet gösteren Domaniçli yerel tarih kültür araştırmacıları olarak yaptığımız araştırmalarda (saha ve masa) Hayme Ana’nın kullandığı “Hayme” isminin bir ünvan lakap olduğu hususunda bir çalışmamız oldu.
Malumunuz üzere Kayı Boyu Anakara-Karacadağ bölgesine 1.Alaaddin Keykubat tarafından yerleştirildiğinde Kayı Boyu’nun beyi Gündüz Alp vefat etmiş ve Beypazarı-Hırkatepe köyüne defnedilmiştir. Ertuğrul Gazi ve Dündar bey henüz küçük olmaları hasebiyle Kayı boyunun yönetimi Hayme Ana’ya geçmiştir.
Türklerde bir gelenek vardır; devletin/beyliğin başına geçen kişiye bir ünvan lakap verilir veya bu kişiler kendilerine bir ünvan lakap alırlardı. Hayme Ana kocası öldükten sonra Kayı obasınının başında obayı bir anaç hissiyatı ve becerisiyle çekip çevirmiş ve derlemiştir. Ertuğrul Gazi büyüyünceye kadar obayı yönetmiştir.
Hayme kelimesi Osmanlı Türkçesinde “çadır (otağ)” anlamına gelir. Ayrıca otağ’dan dolayı “devlet” anlamına da gelir. Hayme Ana, Kayı Boyu Beyliğinin başına geçtikten sonra kendisine tüzel varlığın başındaki idareci olarak “Devlet Ana” anlamında “Hayme Ana” ünvanı lakabı verilmiştir. Hayme Ana öyle bir iz bırakmıştır ki; Bu ünvan ve lakap Ankara bölgesinde 800 yıldır yaşatılmaktadır.
O zaman “Hayme” ismi bir ünvan ve lakap ise gerçek ismi neydi? Bu konuda taradığımız bütün arşiv belgelerinde bir kayıt yoktur. Elimizde bir arşiv belgesi kayıt olmadığına göre başka çözüm yolları aramak gerekmektedir.
Bu konuda Türk halk kültüründe yer alan ” aile büyüklerinin ismini koyma” geleneği üzerinde durmak gerekiyor. Günümüzde bu gelenek fazla rağbet görmese de, geçmişte en önemli gelenek arasında yer almaktaydı. Dolayısıyla tarihi kayıtlarda yer alan Hayme Ana’nın kız torunlarına (son padişaha kadar) verilen isimlere bakıldığında veyahutta Domaniç ve Söğüt’te 1970’li yıllara kadar verilen kız isimlerine bakıldığında Hayme Ana’nın gerçek ismine ulaşmak mümkündür.
Hayme Ana’nın ilk torunlarından Osman Gazi’nin ve Saru Batu Savcı Bey’in “Fatma” isminde bir kızı/torunu vardır.Devamında Orhan Gazi’nin, Yıldırım Bayezit’in kızlarının isimleri hep “Fatma” dır. Yükselme, gerileme ve yıkılma dönemi padişahlarında da durum aynıdır. Domaniçli yazarlarımızdan Bahadır Türkmenoğlu bu listeyi “Hayme Ana” kitabında yayınlamıştır. Kızı olmayan ve isimleri belli olmayan padişahların kızları göz önüne alındığında 6 padişah hariç bütün padişahların “Fatma” isimli kızları vardır. Yani padişahlar Osman Gazi’den itibaren büyük büyük ninelerinin ismini eski Türk geleneğinin bir gereği olarak 600 yıl boyunca yaşatmış olabilirler.
Hayme Ana’nın gerçek ismi ile ilgili olarak “Fatma” ismi üzerinde durulabilir.